4 مارس 2025- یک متاآنالیز شبکه ای اخیر تفاوت های سنی و جنسیتی قابل توجهی را در اثربخشی درمان های دیابت نوع 2 نشان داده است و بینش های ارزشمندی را در مورد بهینه سازی استراتژی های درمانی برای بیماران ارائه می دهد.

این مطالعه که در مجله ی انجمن پزشکی آمریکا(JAMA) منتشر شد، نشان می دهد که مهارکننده‌هایSGLT2  و آگونیست‌های گیرنده  GLP-1 با کاهش خطر عوارض جانبی قلبی عروقی (MACEs) مرتبط هستند. تجزیه و تحلیل تداخلات درمان- سن نشان داد که مهارکننده‌های SGLT2 حفاظت قلبی عروقی بیشتری را در افراد مسن‌ نسبت به افراد جوان ‌تر ارائه می ‌کنند، اگرچه کاهش HbA1c در افراد مسن کمتر بود. از سوی دیگر، آگونیست های گیرنده GLP-1 مزایای محافظتی قلبی قابل توجهی را در افراد جوان تر ارائه می دهند.

محققان خاطرنشان کردند که اثربخشی درمان‌های دیابت نوع 2، از جمله مهارکننده‌های کوترانسپورتر2 سدیم-گلوکز  (SGLT2)، آگونیست‌های گیرنده پپتید-1 (GLP-1) شبه گلوکاگون، و دی‌پپتیدیل پپتیداز 4(DPP4)  در بهبود هایپرگلایسمی و حوادث عمده ی قلبی عروقی (MACEs) به خوبی تثبیت شده است. با این حال، مشخص نیست که آیا اثربخشی این درمان ها با سن یا جنس تغییر می کند یا خیر. در یک مطالعه ی اخیر، دکتر پیتر هانلون و همکارانش از دانشکده بهداشت و سلامت دانشگاه گلاسکو در اسکاتلند، به ارزیابی تاثیر سن یا جنسیت بر اثربخشی مهارکننده‌های SGLT2، آگونیست‌های گیرنده GLP-1 و مهارکننده‌هایDPP4 ، پرداختند.

برای این منظور، محققان پایگاه‌های داده MEDLINE و Embase را به همراه فهرست کارآزمایی ‌های بالینی ایالات متحده و چین برای مقالات منتشر شده از آغاز تا نوامبر 2022 جستجو کردند. جستجو در آگوست 2024 به‌ روزرسانی شد تا آخرین نتایج کارآزمایی ها را دریافت کنند. دو محقق کارآزمایی ‌های بالینی تصادفی‌ را با دقت غربالگری کردند که مهارکننده‌های SGLT2، آگونیست‌های گیرندهGLP-1 یا مهارکننده‌هایDPP4 را در برابر دارونما یا مقایسه‌ کننده فعال در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 2 مقایسه کرده بودند. آنها با استفاده از مدل‌های متارگرسیون شبکه ای چند سطحی، داده های شرکت کنندگان را بطور جداگانه و بطور تجمیعی برای ارزیابی تعاملات درمان سن و جنسیت استخراج کردند. پیامدهای اولیه این مطالعه، سطوح هموگلوبین A1c و عوارض جانبی عمده قلبی عروقی بود.

یافته های کلیدی مطالعه به شرح زیر است:

•  از 601 کارآزمایی واجد شرایط شناسایی شده، 592 کارآزمایی با 309503 شرکت‌ کننده داده‌هایHbA1c  را گزارش کردند و 23 کارآزمایی با 168489 شرکت ‌کننده، عوارض جانبی عمده قلبی عروقی (MACEs) را گزارش کردند.

•  داده‌های فردی شرکت‌ کنندگان از 103 کارآزمایی، شامل 103 HbA1c گزارش ‌دهنده و ششMACE  گزارش ‌دهنده، به ‌دست آمد.

•  مهارکننده هایSGLT2 (در مقایسه با دارونما) کاهش کمتری در HbA1c با افزایش سن برای همه انواع درمان ها نشان دادند:

o  تک درمانی: کاهش مطلق (AR) برابر با 0.24% به ازای 30 سال افزایش در سن.

o  درمان دوگانه: AR برابر با 0.17% به ازای 30 سال افزایش سن.

o  درمان سه گانه: AR برابر با 0.25% به ازای هر 30 سال افزایش سن.

•  آگونیست های گیرنده GLP-1 با کاهش بیشتر HbA1c با افزایش سن برای تک درمانی و درمان دوگانه همراه بود، اما نه برای درمان سه گانه:

o  تک درمانی: AR برابر با 0.18-% به ازای هر 30 سال افزایش سن.

o  درمان دوگانه:AR برابر با 0.24-% به ازای هر 30 سال افزایش سن.

o  درمان سه گانه: AR برابر با 0.04% به ازای هر 30 سال افزایش سن.

•  مهارکننده‌های DPP4 با افزایش سن برای درمان دوگانه، کاهش کمی بیشتر در HbA1c را نشان دادند، اما برای تک درمانی یا درمان سه ‌گانه هیچ اثر معنی ‌داری نداشتند:

o  درمان دوگانه: AR برابر با 0.09-% به ازای هر 30 سال افزایش سن.

o  تک درمانی:AR  برابر با 0.08-%به ازای هر 30 سال افزایش سن.

o  درمان سه گانه: AR برابر با 0.01-%به ازای هر 30 سال افزایش سن.

•  کاهش نسبی در MACEها با مهارکننده‌های SGLT2 در شرکت ‌کنندگان مسن‌ نسبت به افراد جوان ‌تر بیشتر بود (نسبت خطر 0.76 به ازای هر افزایش 30 ساله در سن).

•  کاهش نسبیMACE ها با آگونیست های گیرنده GLP-1 در شرکت کنندگان مسن نسبت به افراد جوان کمتر بود (نسبت خطر 1.47 به ازای هر افزایش 30 ساله در سن).

•  هیچ شواهد ثابتی از تعاملات معنادار بین جنسیت و درمان با مهارکننده‌های SGLT2 و آگونیست‌های گیرنده GLP-1 وجود نداشت. به عبارت دیگر، تاثیر این داروها بر بیماران مستقل از جنسیت آنها بوده و هیچ تفاوت قابل توجهی بین تاثیر این درمان‌ها بر مردان و زنان مشاهده نشده است.

محققان نتیجه گیری کردند که « این یافته‌ها نشان می دهد که داروهای اخیر کاهش ‌دهنده قند خون در گروه‌های مختلف سنی و جنسی مؤثر بوده ‌اند. به‌ ویژه، مهارکننده‌های کوترانسپورتر2 سدیم-گلوکز محافظت بیشتری از قلب و عروق را در افراد مسن نسبت به افراد جوان ‌تر ارائه می‌ کنند».

منبع:

https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/efficacy-of-diabetes-treatments-varies-by-age-and-sex-sglt2-inhibitors-more-effective-in-older-adults-study-reveals-143834